Lời Mở Ðầu: Bài viết này biên soạn bởi Dược Sĩ Lê Văn Thành trong phần lý thuyết căn bản và những quy luật cho sáu câu vọng cổ, cùng những ký âm theo nhạc tây phương. Dược Sĩ Trịnh-Nguyễn Ðàm-Giang soạn những thí dụ cho sáu câu vọng cổ. Dược Sĩ Mai Tâm dàn soạn, trình bày phần kỹ thuật graphic và âm thanh để mang bài viết này lên mạng lưới vi tính (internet).

Mời đọc Bài Giới Thiệu cuả Hồ Duy Thiện.

Cách đọc loạt bài này

1) Cách đọc thông thường: Các bạn có thể đọc từ đầu tới cuối như  mọi bài viết khác với dàn bài theo thứ tự như sau.

2) Cách đọc để tập đàn: Thứ tự hơi khác một chút để được dể dàng hơn. Nên theo thứ tự sau đây:

• Ðọc kỹ phần khái niệm, nhất là những phần viết toàn CHỮ HOA
• Bỏ phần RAO (tiểu đoạn 10 của phần Khái niệm) chỉ nên tập sau cùng
• Tập câu 1 trước
• Kế đến tập câu 4 (vì câu 1 và 4 gần giống nhau và chỉ có 16 nhịp)
• Sau đó thì theo thứ tự câu 2, 3, 5 và 6.
• Cuối cùng tập RAO
• Phần Tóm lược dùng để tra (references) khi cần.

DÀN BÀI:

Không kể lời mở đầu và cách đọc, loạt bài này có thể được chia ra làm 3 phần chánh.

A) KHÁI NIỆM CĂN BẢN VÀ NHẠC CỤ CỦA LOẠT BÀI NÀY

1/ Lục Huyền Cầm:  Trong loạt bài này chỉ đề cập đến cây Lục Huyền Cầm.

Lục Huyền Cầm hay Ghi-ta Việt Nam, Ghi-ta phím lõm, Ghi-ta Vọng cổ hoặc Ghi-ta cải lương là cây đàn được cải biến từ đàn Tây Ban Cầm (guitare espagnole moderne), phát sinh ra từ vùng Ðất Nam bộ Việt- Nam.

Guitare là nhạc khí dây gãy có dọc (cần đàn), có bàn phím lõm khuyết sâu vào dọc.

(hình 1)

Chữ Lục Huyền Cầm là tên theo cây đàn gốc này. Vì đúng như tên gọi, đàn có tất cả 6 giây.

Nhưng khi chuyển qua dùng cho cổ nhạc thì không cần giây 6 (MI thấp), do đó đàn tuy vẫn được gọi như vậy nhưng chỉ còn có... 5 giây.

2/ Cần đàn có phím lõm:

Ngoài ra Cổ nhạc VN láy và rung... rất nhiều nên các phím đàn phải được đào khoét lõm xuống để nhạc sĩ có thể "nhấn". Nếu giữ nguyên như Tây Ban Cầm thì "vuốt" sẽ không kịp để tạo âm hưởng này! Dầu cho làm kịp thì lại rất dể đứt tay! Mà có làm được như vậy cũng không thể tạo ra âm thanh phong phú bằng cách nhấn này.

Các bạn có thể mua 1 cây đàn cũ và dùng dũa tròn hay dũa có một mặt tròn để dũa các phím. Phím sẽ mòn dần và thành hình gần như bán nguyệt, sâu độ 1 cm là vừa (xem hình 1). Nếu sâu quá thì cần đàn sẽ bị yếu đi, lúc đó khi căng giây sẽ bị cong từ  từ vì sức kéo của giây và sẽ làm lạc giọng rất dể dàng!

Khi mua đàn cũ nên để ý xem sau khi lên giây, cần đàn còn thẳng hay không? Có loại cần đàn được dán ghép một thanh gổ mỏng loại rất cứng ở giữa, suốt dọc cần đàn, để chịu sức căng cho khỏi bị  cong với thời gian. Vì nếu làm toàn bằng gổ cứng này thì đàn sẽ rất nặng nề. Khi dủa loại cần đàn này phải để ý chổ gổ "mềm hơn" sẽ bị mòn lẹ hơn, do đó phải để ý cầm dũa cho thẳng để được mòn đều. Vì chỉ làm được 1 lần, nếu bị sai thì... đành phải tìm mua đàn khác!

3/ Dây đàn: tùy theo ý thích có thể căn cứ theo sau mà chọn lựa

• Trên căn bản phải dùng giây kim loại, 3 giây đầu (1, 2, 3) có thể là giây MI để cho dể "nhấn". Thân đàn vừa phải, cần đàn cũng vậy.  Không thể dùng guitare classique với giây ni-lông được.

• Nếu dây mảnh (fine) thì dây 1 (MI), dây 2 và 3 (SI)
• Nếu dây cực mảnh (ultra fine) thì dây 1 (MI), dây 2 (SI) và dây 3 (SOL).
• Ðiều quan trọng là làm sao cho dễ nhấn dây mà không bị lạc giọng.

• THEO CỞ GIÂY ÐÀN: lúc bắt đầu để cho dể đàn nên dùng:
• giây 1             :           giây      .008
• giây 2             :           giây      .010
• giây 3-4         :           giây      .021
• giây 5            :           giây      .030

4/ Cách so giây đàn: bắt đầu nên so giây dưới diapason 1 bán âm (demi-ton). Vì căng quá thì khó nhấn, giây dùng quá thì note sẽ lạc.

• Giây 2 bấm bậc thứ 5 sẽ cùng âm với giây 1 (mi = XÊ)
• Giây 3 bấm bậc thứ 7 sẽ cùng âm với giây 2 (si = XỰ)
• Giây 4 bấm bậc thứ 7 sẽ cùng âm với giây 3 (mi = XÊ)
• Giây 5 bấm bậc thứ 5 sẽ cùng âm với giây 4 (la = HÒ)

5/ Ðặc điểm giây đàn sau khi so:

Giây 1, 3, 5 khi buông đồng âm (Mi =XÊ) cách nhau bằng octaves.

6/ Notes nhạc vọng cổ so với nhạc Tây phương:

Giây "kép" (giọng nam) khác giây "đào" (giọng nữ):

Ðặc điểm: Âm trình giữa HÒ-XỰ (Mi-Fa#) và XÊ-CỐNG (Si-Do#) là 1 "âm" (ton) khác với âm nhạc Tây phương là 1 "bán âm" (demi-ton). Âm giai này gọi là "ngũ cung", không có "demi-ton" và cũng không có "tam trình" (tierce)

Trong loạt bài đầu tiên này chỉ nói đến 6 câu vọng cổ giọng nam.

7/ CÁC ÐIỂM CĂN BẢN ÐỂ ÐỌC KÝ ÂM TRONG LOẠT BÀI NÀY:

• Các notes nào cần phải nhấn để rung sẽ có dấu hiệu "làn sóng" ngay phía trên note.
• Note nhạc được ký âm theo qui uớc quốc tế (conventionnal) do đó có thể tự học trên Computer (chép lại vào 1 software nào có thể playback). Dĩ nhiên Computer không phát được những âm do sự vừa nhấn từ 1/4 tới 1/2 phím vừa rung (trill).

Ví dụ : XANG (Ré)  , nhấn cho đến khi nghe phát ra âm Mi, "mùi" hơn là Mi bình thường.

• Mỗi note trong bảng ký âm đều có đánh số như sau, để dù không quen vẫn có thể ấn trúng note:
• SỐ CÓ KHOANH TRÒN: để chỉ  GIÂY số mấy (1, 2, 3, 4, 5)
• SỐ KHÔNG CÓ khoanh tròn: để chỉ BẬC PHÍM trên cần đàn (Từ 0 đến 17)

8/ Ký âm 6 câu vọng cổ "CĂN BẢN": Các câu vọng cổ được ký âm trong loạt bài này có thể được gọi là 6 câu "vọng cổ căn bản". Ðiều này có nghĩa là các notes nhạc của bài vọng cổ này không có kiểu cách "bay bướm" (fantaisie) như các tay đàn nhà nghề. Dĩ nhiên sau khi biết rành rẽ các câu căn bản, với thời gian, năng khiếu và... sự tìm cách bắt chước, ai cũng có thể tạo ra cách đàn bay bướm riêng biệt cho mình.

9/ Chiều dài của 6 câu vọng cổ:

Theo ngữ vựng cổ nhạc thì mỗi câu vọng cổ có 32 "nhịp". Khi ký âm theo nhạc lý Tây phương thì tương đương với 32 trường canh (32 mesures).

Ðể thống nhất trong bài này chúng tôi xử dụng các định nghĩa như sau:

Mesure (trường canh) sẽ được gọi là "NHỊP" như cổ nhạc. Như nói ở trên, bài Vọng Cổ mỗi câu có 32 nhịp theo nghĩa này.  Và mỗi nhịp như vậy sẽ có 4 phách.

Riêng câu 1 và câu 4 thì từ nhịp 1 đến nhịp 15 được thay thế bằng phần RAO.

10/ RAO: Thí dụ như bắt đầu câu 1 VC là "nói lối" hoặc ngâm sa mạc (hoặc ca tân nhạc) tức là phần ad. lib, trong lúc đó thì nhạc sĩ cũng ad. lib, gọi là "RAO". Khi ca sĩ bắt đầu "vô" thì đàn ngưng lại và bắt đầu lúc xuống HÒ, cùng 1 lúc ăn khớp với nhau thì thính giả bắt hứng, sẽ vỗ tay khen thưởng.

Do đó ký âm câu Vọng Cổ 1 từ nhịp 16 trở đi. Phần "RAO" được viết riêng sau đây (lúc học thường được dạy sau cùng, sau khi đã hoàn tất các câu Vọng Cổ).

Vì câu 1, như thí dụ nói trên, và câu 4 đặc biệt chỉ có từ nhịp 16, cho nên phần đầu của 2 câu này (từ nhịp 1 cho tới 15) có thể RAO. RAO là đàn "ad. lib" trong lúc đó ca sĩ  "nói lối" cho tới nhịp 16 thì "vô" cùng một lúc vào HÒ.

Phần RAO có thể đàn 1 đoạn ngắn hay dài  tùy theo cảm hứng. Sau đây chỉ là một đoạn rao căn bản. Các bạn có thể tự sáng tạo riêng cho mình một thể cách riêng. Chúng tôi sẽ thêm những thể cách khó khăn hơn về sau khi có dịp. Người nhạc sĩ  (danh từ khi xưa gọi là "thầy đờn") càng nhiều kinh nghiệm càng RAO rất hay. Vì là ad. lib nên sự chế biến thật muôn hình vạn trạng.

[ký âm 1 cách Rao]

[mp3 solo guitar RAO & VC1 nam]   [mp3 solo guitar RAO & VC4 nam]

11/ NHỒI: Sau khi ca sĩ vô chử HÒ (nhịp 16) cùng với nhạc sĩ, khi khán giả vỗ tay và sân khấu phực đèn màu, thì nhạc sĩ sẽ NHỒI.

Về phương diện kỷ thuật, nhồi có vài đặc điểm sau đây mà chúng ta cần phải biết:

11a) Có nhiều chọn lựa cách nhồi tùy theo sở thích như các thí dụ dưới đây:

11b) Nhồi là tận cùng của 1 câu và cũng là trường canh bắt đầu của câu kế tiếp (trường canh chung)

11c) Tùy theo cách nhồi nhanh hay chậm mà sẽ quyết định tempo nhanh hay chậm để ca sĩ theo đó mà ca.

11d) Cũng có khi đi thẳng từ câu này qua câu khác mà không cần nhồi (sẽ đề cập về sau này)

12/ SONG LANG: Ðây là 1 nhạc cụ gõ gồm 2 bộ phận chính bằng gỗ:

• một cái mõ có công dụng gần như cái mõ tụng kinh nhưng dẹp hơn, ở giữa có khoét hình lòng máng, để nằm dưới đất,
• bộ phận để gõ là cục gỗ tròn như viên bi sẽ thay thế cái đầu dùi để gõ vào mõ này.

Hai bộ phận được nối liền với nhau bằng 1 cái lưỡi gà (thanh lò xo bằng sắt) hình chử U nằm ngang, mỗi đầu chữ U được gắn vào 1 bộ phận kể trên. Khi muốn "đánh" hay "nhịp" song lang (SL), nhạc công đạp bàn chân lên trên lưỡi gà để đánh xuống và ta nghe như một tiếng mõ: "cốc". (hình 1)

B) PHẦN LÝ THUYẾT VÀ THÍ DỤ CHO MỖI CÂU VỌNG CỔ

VỌNG CỔ CÂU 1:

Cấu trúc:

(HÒ 16, HÒ 20, XÊ 24 (SL), XANG 28, CỐNG 32)

Nhịp 16 & 20 là cặp:  HÒ-HÒ.

Nhịp 16 là điểm xuất phát cho những câu vọng cổ có HÒ 16 và HÒ 20 đi liền (như câu 1, 2, 4, 5)  vì từ nhịp 16 trở đi, những câu này đi theo một TEMPO giống hệt nhau và thuờng được diễn tả  là  rất... mùi !

Nhịp 24 (SL) tận cùng bằng note: XÊ

Câu 1 chỉ có 16 nhịp và trước nhịp 16 thường là ngâm thơ, nói lối, tân nhạc v.v... trong lúc đó thì nhạc sĩ cũng ad. lib, gọi là "RAO". Khi ca sĩ bắt đầu "vô" thì đàn ngưng lại đến đúng nhịp 16 thì cả hai bên, người hát lẫn người đàn phải vào cùng 1 lúc đúng ngay chổ "note" HÒ. Do đó ký âm bài này được bắt đầu từ nhịp 16 HÒ. Phần RAO được nói trong 1 phần riêng (xem lại phần đầu KHÁI NIỆM, tiểu đoạn 10).

Sau phần ngâm  ad. lib lúc ca sĩ  "vô vọng cổ" xuống chữ HÒ  thì nhạc sĩ phải "NHỒI"  (xem lại phần đầu KHÁI NIỆM, tiểu đoạn 11).

Lời ca:

• TRUỚC HÒ 16 thuờng là ngâm sa mạc, nói lối hoặc tân nhạc. Thông thuờng là 4 câu văn hoặc có thể dài hơn.
• HÒ 16-20 ÐI LIỀN  nhau, luôn luôn dấu HUYỀN
• HÒ 20 chỉ có MỘT câu văn (lời ca) mà thôi, bởi vì  khi ca-nhạc-sĩ cùng vào 1 lúc ở nhịp 16  nghe rất mùi ,khán giả có thì giờ vổ tay. Ca sĩ có thì giờ  lấy hơi... (lời ca những nhịp khác có HAI  câu văn)
• XÊ 24 (SL) luôn luôn không dấu,
• XANG 32  không dấu,
• XANG 28 dấu gì cũng được, không bị chi phối bởi luật bằng trắc, và cũng không được thống nhất nên có thể là XÊ hay XANG.
• CỐNG 32 ở câu 1 phải là vần trắc

[ký âm câu VC1 nam]

[mp3 solo guitar VC1 nam]                   [mp3 solo guitar RAO & VC1 nam]    

MỘT THÍ DỤ CHO CÂU VC1:

(HÒ 16, HÒ 20, XÊ 24, XANG 28, CỐNG 32)

Xuân trong mùa Ðông

[mp3 vc1 Xuân Trong Mùa Ðông]

(Ngâm/nói  ad lib) Chàng ơi... trời hôm nay sao thiệt lạnh lẽo

Nhưng sao em không cảm thấy lòng đông gíá

Có phải chăng vì hồn em đang được sưởi ấm bởi tình chàng... (HÒ 16 vào tempo)

Từ thuở nào năm ấy em (đã) biết chàng (HÒ 20)

Xuân đi, Hè đến, Thu về, Ðông tới

Em vẫn thường nghĩ đến chàng luôn (XÊ 24)

Lòng em vẫn chan-chứa mối sầu vương

Chàng đã mang lại tình yêu và nguồn sinh khí (XANG 28)

Một tình yêu nhẹ nhàng không điều kiện

Mối tình ta chỉ có không gian chứng kiến. (CỐNG 32)

T.N. Ðàm Giang

31/12/2001

Bài thí dụ trên đây có hình thức của câu 1 vọng cổ, nhưng chỉ cần hoán chuyển câu cuối là có thể hát thành câu 2 (xem bài Vọng Cổ câu 2 Nam tới đây)

... Một tình yêu nhẹ nhàng không điều kiện

Chỉ một không gian vũ trụ chứng kiến mối tình ta. (XANG 32)

VỌNG CỔ  CÂU 2

Cấu trúc:

(XỀ 4, XANG 8, XANG 12, HÒ 16, HÒ 20, XÊ 24 (SL), XÊ 28, XANG 32)

Câu Vọng cổ bắt đầu luôn luôn là XỀ 4  (ngoại trừ câu 1 & 4 chỉ có 16 nhịp).

Thường thường và dễ ca nhất là bắt đầu vào ở nhịp 16 nếu lời ca ngắn. Nếu lời ca dài thì bắt đầu ở nhịp 8, 10, 12... v.v.. (đầu, giữa hoặc cuối câu).

Nhịp 16 là điểm xuất phát cho những câu vọng cổ có HÒ 16 và HÒ 20 đi liền như  câu  1, 2, 4, 5 vì từ nhịp 16  trở  đi, những câu này đi  theo một TEMPO giống  hệt nhau và thuờng được diễn tả  là  rất... mùi !

Lời ca:

• Từ XỀ 4 cho đến XANG 12: nhạc đệm, luật bằng trắc không quan trọng.
• HÒ 16 và HÒ 20 ÐI LIỀN nhau nên cấu trúc lời ca giống như câu 1 kể từ nhịp 16.
• HÒ 16-20 luôn luôn dấu HUYỀN
• XÊ 24 (SL) luôn luôn không dấu,
• XÊ 28 dấu gì cũng được.
• XANG 32  không dấu.

[ký âm câu VC2 nam p1]         [ký âm câu VC2 nam p2]         [mp3 solo guitar VC2 nam]      

HAI THÍ DỤ CHO CÂU VC2:

(HÒ 16, HÒ 20, XÊ 24, XÊ 28, XANG 32)

TD1: Xuân trong mùa Ðông (Ðàm Giang 31/12/2001)

(Ngâm/nói ad lib) Chàng ơi... trời hôm nay sao thiệt lạnh lẽo

Nhưng sao em không cảm thấy lòng đông giá

Có phải chăng vì hồn em đang được sưởi ấm bởi tình chàng... (HÒ 16 vào tempo)

Từ thuở nào năm ấy em (đã) biết chàng (HÒ 20)

Xuân đi, Hè đến, Thu về, Ðông tới

Em vẫn thường nghĩ đến chàng luôn (XÊ 24)

Lòng em vẫn chan-chứa mối sầu vương

Chàng đã mang lại tình yêu và nguồn sinh khí (XANG 28)

Một tình yêu nhẹ nhàng không điều kiện

Chỉ một không gian vũ trụ chứng kiến mối tình ta. (XANG 32)

Một điểm nữa đáng chú ý ở đây là nếu chữ cuối của câu chót tận cùng bằng HÒ 32, thì câu hát sẽ thành vọng cổ câu 4, hoặc bằng XỀ 32 thì sẽ hát thành câu 5.

Câu 4: "Xuân trong mùa Ðông":

Một tình yêu nhẹ nhàng không điều kiện

Chỉ một không gian vũ trụ chứng kiến mối tình mình (HÒ 32) (note LA)

Câu 5:  "Một đóa hoa Quỳnh"

Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt

Còn hơn ta quay quắt một kiếp người (XỀ 32) (note Mi)

TD 2 : Diễn Ðàn Dược Khoa: Mới có Hai Năm.

[mp3 DDDK2nam]

Thấm thoát đã hai năm ròng rã

Từ ngôi nhà đơn sơ, góp ý Dược

Tình đồng nghiệp chúng ta người dân nước Việt

Năm Châu bốn bể, chẳng hề phân biệt

Cùng chung lưng sát cánh lên đường (HÒ 16)

Nay đà vững tuổi, vừa chẵn hai năm trường (HÒ 20)

Con thuyền Dược trên con đường lướt sóng

Ðôi ba lần cũng gặp phải phong ba (XÊ 24)

Có thử thách mới tôi luyện tấm lòng ta

Có sóng gió dạ can trường mới tỏ (XÊ 28)

Mừng diễn đàn chúng ta cùng chung sức

Những ngày Xuân đang náo nức chung vui (XANG 32)

T.N. Ðàm Giang

2/24/2002

VỌNG CỔ  CÂU 3

Cấu trúc:

(XỀ 4, XANG 8, XANG 12, CỐNG 16, XANG 20, CỐNG 24 (SL), XÊ/XANG 28, HÒ 32)

Ðặc biệt cho câu 3 vọng cổ chúng ta thấy NHỊP 28 có thể là XÊ hoặc XANG, lời ca không thay đổi. Phần đầu không có chi thay đổi. Nhạc có thay đổi từ nhịp 25 trở đi.

Câu Vọng cổ bắt đầu luôn luôn là XỀ 4  (ngoại trừ câu 1 & 4 chỉ có 16 nhịp).

Nhịp 16 & 20 là cặp CỐNG-XANG.

Nhịp 24 (SL) tận cùng bằng note CỐNG. (Nhịp 24 song lang luôn luôn tận cùng bằng 3 notes : XÊ , CỐNG , XỆ)

Câu Vọng cổ kết thúc ở nhịp 32 bằng note HÒ. (Câu Vọng cổ kết thúc ở nhịp 32 gồm  4 notes chính : CỐNG, XANG, XỀ, HÒ)

Lời ca:

• Câu 3 thuờng lời ca khá dài nên ca-sĩ thuờng vào ở đầu, giữa hoặc cuối nhịp 8, 10, 12... v.v... Nếu lời ca ngắn vẫn có thể vào ở nhịp CỐNG 16 .
• Từ XỀ 4 cho đến NHỊP 12 (XANG, HÒ): nhạc đệm, luật bằng trắc không quan trọng.
• XANG/XÊ 28 dấu gì cũng được. (XÊ và XANG trong nhịp 20 và 28 không bị chi phối bởi luật bằng trắc, và cũng không được thống nhất nên có thể là XÊ hay XANG.)

(XÊ 28 giọng Nam, XANG 28 giọng Nữ lời ca vẫn không thay đổi, vì note XANG (RÉ) luôn luôn được nhấn xuống trên phím đàn cho đến khi nghe ra được note XÊ (MI), thì mới hay và lả lướt, đó là note duy nhất mà Computer không diễn đạt được. Tuy nhiên khi hòa tấu, để đơn giản hóa, mọi nhạc cụ thường chơi XÊ 28.)

• Ðặc biệt CỐNG 16  không nhất thiết phải là vần trắc, dễ ca nhất là không dấu.
• CỐNG 24 (SL):KHÔNG DẤU vì vậy câu 3 giọng ca "ngang-ngang", khó ca, ca sĩ phải có trình độ!
• HÒ 32 phải là dấu HUYỀN

[ký âm câu 3 XÊ trang 1]                      [ký âm câu 3 XÊ trang 2]

[ký âm câu 3 XANG phần thay đổi từ nhịp 25]

[mp3 solo guitar VC3 nam XÊ] [mp3 solo guitar VC3 nam XANG]

MỘT THÍ DỤ CHO CÂU VC3:

(XANG 12, CỐNG 16, XANG 20, CỐNG 24, XANG 28, HÒ 32)

Buồn Viễn Xứ

[mp3 Buồn Viễn Xứ]

Thấm thoắt đã hơn hăm sáu  năm trường

Ngày tàn thu chợt buồn nhớ cố hương (XANG 12)

Non sông cách trở nào có xá  chi nghìn trùng,

Nhớ nhà, nhớ nước vẫn một lòng son sắt (CỐNG 16)

Cũng chỉ tại những con đường khác biệt

Như trời trăng mưa nắng, đá vàng thau (XANG 20)

Khiến ta lang thang nơi đất khách từ thuở đó

Chẳng hề quên mối thâm tình cố quận thân yêu (CỐNG 24) 

Nhớ thương quê nhà hai mùa mưa nắng

Có đàn em thơ và mẹ già trông ngóng đợi  chờ (XANG 28) 

Ôi ngày đêm khắc khoải tình viễn xứ

Ngàn dặm sơn khê vẫn nhỏ lệ mong ngày về (HÒ 32)

T.N. Ðàm Giang

4/24/2002

VỌNG CỔ CÂU 4

Vì câu 1 và câu 4 vọng cổ rất giống nhau nên sau câu 1 ta có thể tìm hiểu ngay câu 4.

Cấu trúc:

(HÒ 16, HÒ 20, XÊ 24 (SL), XANG 28, HÒ 32)

Câu 4 cũng như câu 1 bắt đầu ở nhịp 16, vì trước nhịp 16 thường là ngâm thơ, nói lối, tân nhạc v.v...

Nhịp 16 & 20 là cặp:  HÒ-HÒ.

Nhịp 16 là điểm xuất phát cho những câu vọng cổ có HÒ 16 và HÒ 20 đi liền (như câu 1, 2, 4, 5)  vì từ nhịp 16 trở đi, những câu này đi theo một TEMPO giống hệt nhau và thuờng được diễn tả  là  rất... mùi !

Nhịp 24 (SL) tận cùng bằng note: XÊ

Lời ca: Cách trình diễn và luật bằng trắc áp dụng giống y như Câu 1

• TRUỚC HÒ 16 thuờng là ngâm sa mạc, nói lối hoặc tân nhạc .Thuờng là 4 câu văn hoặc có thể dài hơn.
• HÒ 16-20 ÐI LIỀN  nhau, luôn luôn dấu HUYỀN
• XÊ 24 (SL) luôn luôn không dấu,
• XANG 28 dấu gì cũng được.
• HÒ 32: luôn luôn dấu HUYỀN (HÒ 32 của câu 6 là note HÒ DUY NHẤT KHÔNG DẤU)

[ký âm câu VC4 nam]

[mp3 solo guitar RAO & VC4 nam]

TÓM TẮT CẤU TẠO và ÂM LUẬT CÂU 1 và CÂU 4:

Câu 1: HÒ(16)            HÒ(20)            XÊ(24)             XANG (28)      CỐNG (32)

Câu 4: HÒ(16)            HÒ(20)            XÊ(24)             XANG (28)      HÒ (32)

chỉ khác nhau 1 note ở NHỊP 32 : CỐNG/HÒ

HAI THÍ DỤ CHO CÂU VC4:

(HÒ 16, HÒ 20, XÊ 24, XANG 28, HÒ 32)

TD1: Xuân trong mùa Ðông

[mp3 VC4 Xuan Trong Mùa Ðông]

Chàng ơi... trời hôm nay sao lạnh lẽo

Nhưng sao em không cảm thấy lòng đông giá

Có phải chăng vì hồn em đang được sưởi ấm bởi tình chàng... (HÒ 16)

Từ thuở nào năm ấy em đã biết chàng (HÒ 20)

Xuân đi, Hè đến, Thu về, Ðông tới

Em vẫn thường nghĩ đến chàng luôn (XÊ 24)

Lòng em vẫn chan-chứa mối sầu vương

Chàng đã mang lại tình yêu và nguồn sinh khí (XANG 28)

Một tình yêu nhẹ nhàng không điều kiện

Chỉ một không gian vũ trụ chứng kiến mối tình mình (HÒ 32)

T.N. Ðàm Giang

TD2: Tiễn Em

[mp3 vc4 Tiễn Em]

Tiễn Em

Êm ái xuôi giòng nước vẫn trôi

Nụ hôn như còn đọng trên môi

Em đã xa rồi, trăng nhớ bóng

Mình anh hiu quạnh nỗi đơn côi...

Ngày em giã từ anh không đưa tiễn đuợc

Nên đêm nay nhìn trăng khuya lạnh

Anh đứng đây tuởng chừng phi cơ cất cánh

khuất dần trong khói trắng suơng mờ (Hò 16)

Phải chăng anh nhớ em và vẫn đợi chờ (Hò 20)

Em có quay đầu tìm nguời ở lại?

Hay vội vàng nhấc mớ hành trang? (Xê 24)

Làm sao chúc em thượng lộ bình an?

Anh nghe buồn dâng lên trong hồn bất ổn (Xang 28)

Anh chỉ biết thẫn thờ cúi mặt

Để cố ngăn buông một tiếng thở dài (Hò 32)

Sóng Việt

6/06/2002

VỌNG CỔ  CÂU 5

Cấu trúc:

(XỀ 4, HÒ 8, HÒ 12, HÒ 16, HÒ 20, XÊ 24 (SL), XÊ hoặc XANG 28, XỀ 32)

Câu 5 cũng như các câu vọng cổ bắt đầu là XỀ 4  (ngoại trừ câu 1 & 4 ch